Bu inancı destekleyen şey ise 19. yüzyılda Prusyalı cerrah general Friedrich Von Esmarch’ın savaşta kullanılan ilaçlara dair yazdıklarıydı. Esmarch yanığın üzerine yağ sürmek gerektiği belirtiliyordu. Burada amaç yanığın hava almasını, kirlenmesini ve enfeksiyonu engellemek ve iyileşme sürecini hızlandırmaktı. Esmarch ilkyardım fikrine katkılarından dolayı anılır; ama yanığa yağ sürme konusunda haklı mıydı?


Yanığa tereyağı sürmek yüzyıllardır halk arasında kullanılan bir yöntem.

Birçok insan bugün bile kocakarı ilaçlarına başvuruyor zaman zaman. Yanıklar da ani acı duygusundan dolayı olsa gerek, en fazla çare üretilen sorunlardan biri olmuştur.


MÖ 1500 yıllarına dayanan Antik Mısır papirüslerinde, yanığa ilaç olarak çamur, dışkı, yağda pişmiş kurbağa ve mayalanmış keçi dışkısı kullanıldığı anlatılır. MÖ 400’lü yıllarda da Yunanlılar domuz yağı, Romalılar ise bal ve buğday kepeği karışımı ile kül ve tıpa mantarı kullanıyordu.

Aileler ne kullanıyor?

Yakın zamanlarda İngiltere’nin Sheffield şehrinde doktorlar, hastanelerin acil servisine yanık şikayetiyle getirilen çocukların üzerinde hala giysilerinin olduğunu fark etti. Oysa ısıyı tutacağı için yanma halinde giysi ve takı türü eşyanın derhal çıkarılması gerekir.

Bunun üzerine doktorlar ebeveynlerin yanık konusunda ne düşündüğünü araştırmaya karar verdi. Onlara kaynar su dolu bir kabı çekerek üzerine dökmüş iki yaşında bir çocuk bulsilaçları alar ne yapacaklarını sordular. Ebeveynlerin sadece yüzde 10’u doğru cevap vermiş, geri kalanı ise tereyağı, süt, sıvı yağ ve diş macunu gibi işe yaramayan türden maddeleri ilaç olarak kullanacaklarını söylemişti.


Araştırmacılar bunun telaşsız bir ortamda ve varsayıma dayanan bir soru olduğunu, gerçek olay anında ebeveynlerin doğru adımları atmasının daha az olası olduğunu düşünüyor.

Türkiye’de yapılan bir araştırmada, çocukların yanması durumunda ailelerin sadece yüzde 25 kadarının soğuk su uyguladığı, yarısı ise yoğurt, diş macunu, buz, çiğ yumurta akı veya dilimlenmiş patates gibi uygun olmayan alternatifler kullandığı görülmüştü.

Bu kocakarı ilaçlarının neden hala kullanıldığını anlamak zor değil. Yanık ilk anda çok acı verdiği için üzerine soğuk bir madde uygulamak acıyı azaltır. Ama bu ferahlama fazla sürmeyecektir; ayrıca yanığın havayla temasını kesmek ısıyı içerde tutabileceği için derinin yanmaya devam etmesine neden olabilir. Yüzeysel yanıklar kendiliğinden çabuk iyileşir; bu nedenle yanığın iyileşmesini bu maddelerin sağladığı gibi bir yanılgıya kapılmak kolaydır.